Musicie od siebie wymagać, nawet gdyby inni od was nie wymagali!

Subskrybuj RSS

Możesz także zasubskrybować każdy z tych elementów dla tylko jednego tematu. Służą do tego odpowiednie linki na stronach tematów.

Konstytucja 3 Maja

Print Dodany 2005-04-29 08:18:04 przez Zakrn

Konstytucja 3 Maja (właściwie Ustawa Rządowa z dnia 3 maja)– uchwalona 3 maja 1791 roku ustawa regulująca zasadnicze dla ustroju prawnego Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Była drugą w Europie i trzecią na świecie (po korsykańskiej z 1755r. i amerykańskiej z 1787r.) nowoczesną, spisaną konstytucją (choć zazwyczaj pomija się konstytucję korsykańską).

Zobacz foto -

Geneza

Pracę nad ustawą rządową rozpoczął Stanisław August Poniatowski wraz z kilkoma parlamentarzystami i intelektualistami. Byli to między innymi:

  • Stanisław Małachowski - Marszałek sejmu
  • Ignacy Potocki
  • Hugo Kołłątaj- biskup


Konstytucję 3 Maja uchwalono w najbardziej sprzyjających dla uchwalenia pierwszych dniach maja, gdyż większość posłów opozycji, sprzeciwiających się konstytucji, była jeszcze na urlopie wielkanocnym. Aby nic nie przeszkodziło w uchwaleniu ustawy, zdecydowano się złamać obowiązujący w Sejmie zwyczaj, który nakazywał wcześniejsze ogłoszenie projektu. Po siedmiogodzinnych obradach, ignorując protesty opozycji, konstytucję przyjął Sejm, a następnie podpisał król.

Postanowienia Konstytucji 3 maja

Na mocy Konstytucji 3 maja:

  • Katolicyzm ustanowiono religią panującą
  • Ustanowiono wolność wyznania, choć apostazja, czyli odejście od katolicyzmu, było nadal przestępstwem
  • Pozbawiono praw politycznych szlachtę gołotę, tzn. nie posiadającą dóbr ziemskich; szlachie posesjonatom potwierdzono stare przywileje
  • Na mieszczan rozciągnięto przywilej neminem captivabimus nisi iure vitum
  • Wprowadzono trójpodział władzy
  • Tron polski miał być dziedziczny
  • Polska stała się monarchią konstytucyjną
  • Zniesiono liberum veto, wolne elekcje, konfederacje.
  • Decyzje sejmu miały być wiążące dla sejmików wojewódzkich
  • Sejm składał się z dwóch izb - wybieranych na dwuletnią kadencję, przy czym Izba Poselska miała przewagę nad Senatem
  • Stworzono tzw. Sejm Gotowy – posłowie którzy w nim zasiadali byli wybierani co dwa lata i mogli być powołani na obrady sejmu w każdej chwili.
  • Co 25 lat od uchwalenia Ustawy Rządowej zbierał się Sejm Konstytucyjny, który mógł zmienić konstytucję.
  • Władzę wykonawczą powierzono Straży Praw, w której skład wchodzili król, prymas i pięciu ministrów wyznaczonych przez króla, którzy mu podlegali lecz których mógł usunąć tylko sejm, z dwóch sekretarzy (bez prawa głosu), z pełnoletniego następcy tronu (bez prawa głosu) i Marszałka Sejmu (bez prawa głosu).
  • Głową Straż Praw został nieodpowiedzialny politycznie ani konstytucyjnie król - jego decyzje, by weszły w życie, wymagały kontrasygnaty ministrów, którzy z kolei byli odpowiedzialni przed sejmem.
  • Chłopi przeszli pod opiekę rządu.

Więcej newsów z tej kategorii: Uroczystości